Loading
Dấu hiệu nhân thân trong cấu thành tội phạm
HOTLINE: 0903 835 468
Thế mạnh của công ty

Sài Gòn Minh Luật - Tư vấn - Hướng dẫn - Thực hiện các Dịch vụ:

Tranh tụng (dân sự, hình sự, kinh tế- thương mại, hôn nhân gia đình...)

- Dịch vụ giấy tờ nhà đất

- Dịch vụ thành lập doanh nghiệp

- Dịch vụ công chứng 

- Đại diện theo ủy quyền


 

 

 

 

 

 

Thứ sáu, 28-11-2014

TƯ VẤN

ĐẠI DIỆN ỦY QUYỀN

Dấu hiệu nhân thân trong cấu thành tội phạm Print
Thứ năm, 14 10 2010 08:24

DẤU HIỆU NHÂN THÂN TRONG CẤU THÀNH TỘI PHẠM

        Trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, các cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng đều phải xác định hành vi phạm tội, tính chất của hành vi phạm tội  và dựa trên cơ sở cấu thành tội phạm để xác định tội danh và trách nhiệm pháp lý đối với người đã thực hiện hành vi vi phạm.

         Nhân thân người phạm tội mặc dù không phải là dấu hiệu bắt buộc của cấu thành tội phạm, nhưng trong quá trình đánh giá tính chất nguy hiểm của hành vi phạm tội và xác định trách nhiệm pháp lý của người đã thực hiện hành vi đó thì cần phải xem xét đến nhân thân của họ. Ơ đây chúng ta cần phải bàn đến thuật ngữ  “nhân thân người phạm tội trong cấu thành tội phạm”  hay  “dấu hiệu nhân thân trong cấu thành tội phạm” bởi vì  trong pháp luật hình sự  trước đây(Bộ luật hình sự 1985) cũng như hiện nay(Bộ luật hình sự 1999) thì khi xây dựng một số các quy phạm pháp luật hình sự cụ thể (xây dựng các tội danh và hình phạt cụ thể) thì lại dựa trên cơ sở  nhân thân của con người như: Các tội phạm về chức vụ, các tội xâm phạm nghĩa vụ, trách nhiệm của quân nhân...

           Vấn đề nhân thân người phạm tội là vấn đề quan trọng được nhiều ngành khoa học nghiên cứu  như khoa học luật hình sự, tội phạm học, khoa học điều tra tội phạm, tâm lý tư pháp... mỗi ngành khoa học đều có nhiệm vụ và mục đích riêng do vậy phạm vi và nội dung nghiên cứu cũng có sự khác nhau. Trong phạm vi bài viết này  chúng tôi chỉ bàn đến dấu hiệu nhân thân người phạm tội  trong cấu thành tội phạm .        

      Về mặt thuật ngữ, khái niệm nhân thân người phạm tội được hình thành từ khái niệm chung của xã hội học: “nhân thân con người” và khái niệm pháp lý ”người phạm tội”.

            Trước tiên chúng ta phải xem xét khái niệm nhân thân của một con người nói chung: “nhân thân của một con người được hiểu là tổng hợp các đặc điểm, dấu hiệu thể hiện bản chất con người tham gia các mối quan hệ xã hội ”.

           Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, nhân thân con người là sản phẩm của một thời đại nhất định, được quy định bởi những điều kiện lịch sử cụ thể của hiện thực xã hội, theo Mác:”Bản chất con người không phải cái gì trừu tượng sẵn có của từng cá nhân riêng biệt, trong tính hiện thực của nó, bản chất của con người thực tế là tổng hòa của tất cả các mối quan hệ xã hội ”.

     Nhân thân của con người bao gồm ba hệ thống sau:

Các đặc điểm, dấu hiệu xã hội – nhân khẩu: Gồm giới tính, tuổi, trình độ học vấn, hoàn cảnh gia đình, ...

Chức năng, vai trò xã hội của cá nhân.

Đặc điểm đạo đức, tâm lý phản ánh quan hệ của người đó đối với giá trị xã hội, vai trò xã hội mà người đó đã thực hiện.

     Trong xã hội Việt Nam  chúng ta, con người được sống trong một môi trường tốt có những điều kiện để hoàn thiện nhân cách phát triển một cách tích cực, do vậy đại đa số nhân dân ta có nhân thân tốt, với những đặc điểm nổi bật như: Tình yêu quê hương đất nước, tinh thần chiến đấu ngoan cường, dám hy sinh vì  đất nước, cần cù, sáng tạo, nhiệt tình trong lao động sản xuất, giàu lòng vị tha, thương yêu đùm bọc lẫn nhau trong hoạn nạn, có ý thức chấp hành pháp luật tốt... Nhưng không phải tất cả mọi người đều mang đặc tính này mà trong cuộc sống vẫn còn một số người lười lao động, sống hưởng thụ, vi phạm các chuẩn mực đạo đức, vi phạm pháp luật nói chung và pháp luật hình sự nói riêng, nên nhân thân người phạm tội là trường hợp cá biệt trong nhân thân con người.

            Nhân thân người phạm tội là tổng hợp những đặc điểm, dấu hiệu riêng biệt của người phạm tội có ý nghĩa đối với việc giải quyết đúng đắn vấn đề trách nhiệm hình sự của họ.

            Những đặc điểm riêng đó có thể là: Tuổi, nghề nghiệp, thái độ làm việc, thái độ trong  quan hệ ứng xử với mọi người, trình độ văn hóa, lối sống, hoàn cảnh gia đình, đời sống kinh tế, thái độ chính trị, ý thức pháp luật, tôn giáo, tiền án tiền sự...

            Dấu hiệu đặc trưng trong nhân thân người phạm tội khác với nhân thân con người nói chung trước hết ở chỗ: Họ đã thực hiện hành vi xâm hại các quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ, tức là họ đã trở thành chủ thể của tội phạm theo quy định của luật hình sự. Nhân thân người phạm tội tuy không phải là yếu tố bắt buộc trong cấu thành tội phạm nhưng nhân thân của người phạm tội có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định trách nhiệm hình sự của họ.

            Trong một số trường hợp, nghiên cứu nhân thân người phạm tội có ý nghĩa trong việc xác định tội danh và định khung hình phạt, đó là những tội mà Cấu thành tội phạm cơ bản, tăng nặng, giảm nhẹ có dấu hiệu phản ánh đặc điểm nào đó thuộc về nhân thân của người đó.

            Ví dụ: Tội hiếp dâm(Điều 111), tội tham ô tài sản(Điều 278), tội nhận hối lộ(Điều 279), nhóm tội các tội xâm phạm  nghĩa vụ, trách nhiệm của quân nhân(chương XXIII)-Bộ luật hình sự 1999.

     Nghiên cứu nhân thân người phạm tội còn có ý nghĩa quan trọng trong      việc quyết định hình phạt. Qua việc nghiên cứu nhân thân người phạm tội chúng ta đánh giá được khả năng giáo dục, cải tạo của người phạm tội để có thể đưa ra mức hình phạt phù hợp, đánh giá được tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội. Trong pháp luật hình sự Việt Nam, nhân thân được coi là một trong những căn cứ để quyết định hình phạt. Điều 45 Bộ luật hình sự Việt Nam quy định: “Khi quyết định hình phạt, Tòa án căn cứ vào quy định của bộ luật hình sự, cân nhắc tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, nhân thân người phạm tội, các tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ trách nhiệm hình sự”. Như vậy, khi tòa án quyết định hình phạt tức là xác định trách nhiệm pháp lý cho người phạm tội thì phải xác định sao cho phù hợp và tương xứng với tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi, phù hợp với hậu quả cũng như tác hại của hành vi mà người phạm tội  đã gây ra, chẳng hạn đối với người có nhân thân tốt, khi họ đã thực hiện một hành vi phạm tội nhưng sau đó họ có ý thức khắc phục làm giảm bớt hậu quả thiệt hại của tội phạm  thì họ sẽ được xem xét để giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, ngược lại đối với những người có nhân thân xấu như: phạm tội nhiều lần, có tính chất chuyên nghiệp, có tổ chức, tái phạm, tái phạm nguy hiểm, những tên lưu manh, côn đồ hung hãn, lợi dụng chức vụ quyền hạn để phạm tội thì cần phải tăng nặng trách nhiệm hình sự . Có như vậy mới đảm bảo được sự nghiêm minh của pháp luật, giữ được kỷ cương phép nước và đảm bảo được sự giáo dục răn đe của pháp luật hình sự Việt Nam.

            Qua việc nghiên cứu nhân thân người phạm tội, trong một số trường hợp cơ quan tiến hành tố tụng có thể làm sáng rõ một số tình tiết của các yếu tố Cấu thành tội phạm nhữ: lỗi, mục đích, động cơ của người phạm tội.

            Đối với công tác công an, việc nghiên cứu nhân thân con người nói chung và nhân thân người phạm tội nói riêng có ý nghĩa quan trọng trong công tác phòng ngừa, đấu tranh, ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật và hành vi phạm tội. Chẳng hạn những người có nhân thân đặc biệt như: Hòa thượng, Linh mục, các tu sĩ, chức sắc tôn giáo, người có uy tín ở các vùng dân tộc thiểu số, người Việt Nam định cư ở nước ngoài nay trở về nước làm ăn sinh sống, những người đi cải tạo, đi tù về, những người là ngụy quân, ngụy quyền, những người làm việc trong các cơ quan nhà nước thuộc chế độ cũ trước đây thì cơ quan công an cần  phải nắm  được nhân thân, các mối quan hệ xã hội của họ có như vậy mới đảm bảo được yêu cầu nghiệp vụ và nâng cao hiệu quả công tác của mình.

Sài Gòn Minh Luật Theo:  BM pháp luật

 Quý khách vui lòng liên hệ : Công ty Luật Sài Gòn Minh Luật để được tư vấn.

CÔNG TY LUẬT TNHH SÀI GÒN MINH LUẬT

VP: Tầng 6, Tòa nhà M-H, 728 - 730 Võ Văn Kiệt, P1, Q5, Tp.Hồ Chí Minh

Website:  

http://www.congtyluatsaigon.com

http://www.saigonminhluat.com

http://www.saigonminhluat.com.vn

http://www.saigonminhluat.vn  

Email:       This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

Thạc sĩ - Giảng viên Nguyễn Thanh Minh

Thạc sĩ - Luật sư Nguyễn Tiến Đạt